การเจรจาสหรัฐฯ-ตาลิบาน และทางเลือกของอินเดีย

รอบที่แปดของการเจรจาสหรัฐฯ-ตาลิบาน ที่กรุงโดฮา สิ้นสุดลงด้วยหมายเหตุในเชิงบวกโดยความตกลงสันติภาพในที่สุดซึ่งจะยินยอมให้ถอนทหารสหรัฐฯและเนโตออกจากให้อัฟกานิสถานภายในกรอบเวลาที่กำหนด เพื่อเป็นการต่างตอบแทน ตาลิบาน จะให้คำมั่นสัญญาที่จะไม่ทำหน้าที่เป็นเจ้าบ้านให้กับกลุ่มผู้ก่อการร้าย เช่น อัล เคดา และ ไอซิส ในอัฟกานิสถาน นอกจากนี้ยังจะจัดการเจรจากับรัฐบาลอัฟกานิสถานเพื่อค้นคิดกฎเกณฑ์การแชร์อำนาจซึ่งจะก่อให้เกิดสันติภาพและเสถียรภาพในประเทศที่ถูกทำลายล้างผลาญโดยสงคราม ในที่สุด

สำนักงานของตาลิบานที่กรุงโดฮาเปิด ปี 2013 เพื่อเอื้ออำนวยการเจรจากับสหรัฐฯ ทั้งนี้มีการเชื่อมต่อระยะแรกสองสามรอบแต่ไม่เป็นผล เนื่องจากแต่ละฝ่ายรับเอาท่าทีสุดยอด ภายหลังที่สหรัฐฯและเนโตสิ้นสุดภารกิจการรบในอัฟกานิสถาน ปี 2014 และโอนถ่ายความรับผิดชอบในการต่อสู้ให้กับทหารอัฟกานิสถานที่ไม่มีประสบการณ์ ความเป็นไปได้ของการเจรจาเริ่มมีวี่แวว ตาลิบานควบคุมพื้นที่มากกว่าร้อยละ 50 และทหารอัฟกานเทียบไม่ติดตาลิบาน เมื่อรู้ดีว่าโดยปราศจากการเจรจากับตาลิบานและให้ตาลิบานแชร์อำนาจ ย่อมเป็นไปไม่ได้ว่าสันติภาพจะแพร่หลาย ซึ่งจะผูกมัดทหารสหรัฐฯต่อสงครามที่ไม่รู้จักจบสิ้น ตามลำดับประธานาธิบดีทรัมป์ซึ่งสัญญาที่จะนำทหารสหรัฐฯกลับจาก อัฟกานิสถานได้แต่งตั้ง นายซัลเมย์ คาลิลซาดเป็ทูตพิเศษสหรัฐฯประจำอัฟกานิสถานเพื่อเอื้ออำนวยการเจรจาระหว่างรัฐบาลอัฟกานิสถานและตาลิบานเพื่อให้สหรัฐฯออกจากอัฟกานิสถานอย่างสะดวก

กระบวนการสันติภาพอัฟกานมีระดับต่างๆ นอกเหนือจากการเจรจาทางตรง สหรัฐฯ-ตาลิบานแล้ว ประเทศต่างๆในย่านนี้ที่มีส่วนได้เสียซึ่งขาดเสียมิได้ยังเชื่อมต่อกับตาลิบาน จีนมีการเจรจาหลายรอบกับตาลิบานซึ่งมีปากีสถานร่วมด้วยก่อนหน้าสหรัฐฯเริ่มการเจรจาทางตรงกับตาลิบานเสียอีก นอกจากนี้ยังมีกลไกการปรึกษาหารือซึ่งเป็นที่รู้จักกันว่า มอสโกฟอร์แม๊ทตรงที่ผู้แทนตาลิบานได้รับเชิญ นอกเหนือจากการริเริ่มดังกล่าวยังมีกลไกการเจรจาไตรภาคีระหว่างปากีสถาน อัฟกานิสถานและสหรัฐฯการเจรจาไตรภาคีระหว่างจีน-ปากีสถาน-อัฟกานิสถาน กลไกการปรึกษาหารือ สหรัฐฯ-รัสเซียและไตรภาคีซึ่งเชิญปากีสถานเข้าร่วมเป็นครั้งแรก เมื่อเดือนกรกฎาคมปีนี้ และการเจรจาไตรภาคี รัสเซีย-จีน-อินเดียเรื่องอัฟกานิสถาน นอกเหนือจากการริเริ่มระดับภูมิดังกล่าวและกลไกโดฮา ยังมีกระบวนการอีสตันบูลซึ่งเป็นที่รู้จักกันว่า “หัวใจแห่งเอเชีย” การประชุมทั้งหมดนี้เป็นเครื่องยืนยันความจริงว่า ประเทศต่างๆที่มีส่วนได้เสียในอนาคตของอัฟกานิสถานจะไม่ถูกกันในกระบวนการทางการเมืองที่จะเห็นการออกไปของทหารต่างชาติและการทำให้ตาลิบานกลับสู่สภาพเดิมในที่สุด

ดูประหนึ่งว่า การเจรจาสหรัฐฯ-ตาลิบาน เคลื่อนไปทีละน้อยสู่ความตกลงที่เป็นไปได้ แต่ก็มีความกังวลนานัปการในเรื่องอนาคตของอัฟกานิสถานและลักษณะของคณะบริหารที่เป็นไปได้ว่าจะรับมอบ ตาลิบานซึ่งเข้าร่วมการเจรจาภายในที่ร่วมจัดโดยเยอรมนีและกาตาร์ ที่กรุงโดฮา ระหว่างนักการเมืองอัฟกาน สมาชิกประชาสังคม รวมถึงสตรีมที่เข้าร่วม ตาลิบานรับรองว่าจะไม่กลับสู่ระบบการปกครองที่ถอยหลังเข้าคลอง จะไม่ให้ที่พักพิงแก่ผู้ก่อการร้าย และเน้นการตายและบาดเจ็บของพลเรือนที่ศูนย์ แต่ เชร์ โมหัมมัด อับบาส สตานิกไซ หัวหน้าผู้แทนการเจรจา กล่าวว่า “สงครามจะต่อเนื่อง”

อินเดียเป็นประเทศผู้บริจาครายใหญ่ที่สุดอันดับห้าและลงทุนที่ 3พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯในโครงการการพัฒนาที่ประเทศนี้ นิวเดลีกำลังจับตามองสถานการณ์ที่คลี่คลายออกอย่างกระตือรือร้น แม้สหรัฐฯจะเชื่อมต่ออินเดียผ่านคาลิลซาด แต่อินเดียระมัดระวังเกี่ยวกับการทรุดลงของสถานการณ์ด้านความมั่นคงในอัฟกานิสถานซึ่งอาจจะพบเห็นการฟื้นตัวอของสงครามกลางเมือง 1991 ภายหลังที่โซเวียตถอนตัวออก ตั้งแต่เริ่มแรกเลยทีเดียว อินเดียตอกย้ำในเรื่องกระบวนการสันติภาพ “ที่เป็นของอัฟกานและนำโดยอัฟกาน”เพื่อที่จะตัดสินอนาคตทางการเมืองของอัฟกานิสถาน

การถอนทหารสหรัฐฯตามเงื่อนไขจะนำไปสู่ระยะที่สองของกระบวนการสันติภาพซึ่งจะเกี่ยวข้องกับการเจจาต่อรองภายใน อย่างไรก็ตาม วิถีทางสู่สันติภาพในอัฟกานิสถานเดียรดาษไปด้วยความไม่แน่นอน เกี่ยวกับทิศทางของการเจรจาของตาลิบานกับรัฐบาลอัฟกาน การนี้จะกำหนดเส้นโคจรของการเมืองอัฟกาน และช่องว่างที่จะใช้ประโยชน์ได้แก่กองกำลังภายนอกที่จะได้มาซึ่งการความกระฉับกระเฉงทางยุทธศาสตร์ในภูมิศาสตร์ทางการเมืองระดับภูมิภาค